| 釋義 |
“數(shù)聲歌向蘆花,還疑是湘靈曲?!痹娋涑鎏帲骸豆鹬ο恪罚皇撬纬娙它S裳的作品。 人煙一簇。正寄演,客飛升,翠微麓。樓閣參差,下瞰水天紅綠。腰間劍去人安在,記千年、寸陰何速。山趨三岸,潭吞二水,歲豐人足。是處有、雕闌送目。更無限笙歌,芳醞初熟。休詫滕王看處,落霞孤鶩。雨中尤愛煙波上,見漁舟、來去相逐。數(shù)聲歌向蘆花,還疑是湘靈曲。
| 【註釋】: 數(shù):(一)①計(jì)算?!肚f子·庚桑楚》:“簡(jiǎn)發(fā)而櫛,數(shù)米而炊?!?櫛:梳。)②比較起來最突出。杜甫《韋諷錄事宅觀曹將軍畫馬圖》:“國(guó)初以來畫鞍馬,神妙獨(dú)數(shù)江都王。”③責(zé)備;列舉(罪行)?!蹲髠鳌ふ压辍?“使吏數(shù)之?!雹芊Q說;訴說。《後漢書·禰衡傳》:“馀子碌碌,莫足數(shù)也?!?馀子:其餘的人。)施鑒《天仙子·秋閨》:“無人處,深深語,天涯往事難重?cái)?shù)?!?(二)shù ①數(shù)目?!肚f子·秋水》:“號(hào)物之?dāng)?shù)謂之萬?!雹跀?shù)詞。幾;幾個(gè)。陳恭尹《秋日西郊宴集》:“欲灑新亭數(shù)行淚,南朝風(fēng)景已全非?!?新亭:亭名。)③算術(shù)。《周禮·地官·大司徒》:“三曰六藝:禮、樂、射、禦、書、數(shù)?!雹芴烀粴鈹?shù)。《史記·李將軍列傳》:“以為李廣老,數(shù)奇,毋令當(dāng)單於?!雹菀?guī)律;法則?!抖Y記·月令》:“凡舉大事,毋逆大數(shù),必順其時(shí)?!雹藜妓?;方術(shù)?!睹献?·告子上》:“今夫弈之為數(shù),小數(shù)也。” (三)shuò ①多次;頻繁。柳宗元《捕蛇者說》:“今吾嗣為之十二年,幾死者數(shù)矣。”②副詞。屢次?!秾O子·行軍》:“屢賞者窘也,數(shù)罰者困也?!?(四)cù 細(xì);密?!睹献印ち夯萃跎稀?“數(shù)罟(gǔ)不入洿(wū)池,魚鱉不可勝食也。”(罟:網(wǎng)。洿池:池塘。)聲:①樂音;音樂?!墩撜Z·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉?!雹芸谝?。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲?!雹萋晱?;張揚(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对娊?jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲?!雹呗晞?shì)?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 歌:①唱歌;歌唱?!对娊?jīng)·魏風(fēng)·園有桃》:“心之憂矣,我歌且謠?!雹诟枨?;歌謠以及能唱的詩。許渾《夜泊永樂有懷》:“吳娃齊唱采蓮歌?!雹圪濏灒桓柙?。班固《兩都賦·序》:“故皋陶歌虞,奚斯頌魯?!?/div> 向:①朝北的窗戶?!墩f文》:“向,北出牖也?!雹趯?duì)著;朝向?!秾O子·軍爭(zhēng)》:“故用兵之法,高陵勿向?!雹圳呄颍槐枷??!俄n非子·外儲(chǔ)說左下》:“(西伯)修義而人向之,卒為天下患?!雹芊较颍荒繕?biāo)。柳宗元《送兄序》:“進(jìn)不知向,退不知守。”⑤將近;接近。陶潛《歲暮和張常侍》:“向夕長(zhǎng)風(fēng)起,寒雲(yún)沒西山?!雹扪瞿?;歸向。沈作喆《寓簡(jiǎn)》卷二:“朝者君子所會(huì),市者小人所集,義欲向君子而背小人也?!雹咂珢?;偏袒。《西遊記》第三十八回:“行者道:‘八戒生得夯,你有些偏向他?!雹嘣?;從前?!肚f子· 山木》:“向也不怒,而今也怒?!雹嵩瓉淼?;舊的。陶潛《桃花源記》:“太守即遣人隨其往,尋向所志?!?志:記。)⑩副詞。相當(dāng)於“剛才”?!肚f子·達(dá)生》:“向者休來,吾告之以至人之德?!?休:人名。至人:有至德之人。)(11)介詞。表示方向、對(duì)象。李煜《虞美人》:“問君能有幾多愁,恰似一江春水向東流?!?12)連詞“假使”。相當(dāng)於“如果”。《論衡·定賢》:“向令韓信用權(quán)變之才,為芳叔通之事,安得謀反誅死之禍哉?”花:①種子植物的有性繁殖器官。李煜《浪淘沙》:“流水落花春去也,天上人間。”②可供觀賞的植物;花朵。楊萬裡《李花》:“李花宜遠(yuǎn)更宜繁,惟遠(yuǎn)惟繁始足看?!雹坌螤钕窕ǖ臇|西。庾信《寒園即目》:“雪花深數(shù)尺?!雹懿浑b一種顏色,有花紋的。李白《將進(jìn)酒》:“五花馬,千金裘。”白居易《霓裳羽衣曲》:“四幅花箋碧間紅”。⑤模糊迷亂。杜甫《飲中八仙歌》:“知章騎馬似乘船,眼花落井水底眠?!?/div> 還:(一)①返回;回到原地或恢復(fù)原位。《左傳·僖公二十四年》:“宋成公如楚,還,入於鄭,鄭伯將享之?!?鄭伯:指鄭文公。享:設(shè)宴招待。)《史記·項(xiàng)羽本紀(jì)》:“還軍霸上。”②恢復(fù)?!段簳わ@祖紀(jì)》:“諸非勞超遷者,亦各還初?!?勞:功勞。遷:晉升。)③交還;歸還。《荀子·堯問》:“然而吾所執(zhí)贄而見者十人,還贄而見者三十人?!币仓附患{。杜甫《歲晏行》:“割慈忍愛還租庸。”(庸:抵償勞役的佈帛。)④顧;回頭。潘嶽《傷弱子辭》:“還眺兮墳瘞(yì),草莽莽兮木森森?!?瘞:埋葬物。)《史記·滑稽列傳》:“疾步數(shù)還顧。”⑤償還。江淹《恨賦》:“裂帛系書,誓還漢恩?!?系:綁。書:信。)⑥通“環(huán)”。環(huán)繞。陳亮《念奴嬌·登多景樓》:“危樓還望,嘆此意,今古幾人曾會(huì)?!雹摺稘h書·食貨志上》:“還廬樹桑?!?廬:房舍。) (二)xuán ①旋轉(zhuǎn)?!秶?guó)語·吳語》:“大夫種(zhǒng)勇而善謀,將還玩吳國(guó)於股掌之上,以得其志?!?種:指越大夫文種。玩:玩弄。)②立即;迅速。《荀子·王霸》:“如是則舜禹還至,王業(yè)還起?!雹圯p盈快捷的樣子?!对娊?jīng)·齊風(fēng)·還》:“子之還兮,遭我乎峱(náo)之間兮?!?峱:古山名。) (三)hái 副詞。①仍;尚。杜甫《泛江》詩:“亂離還奏樂,漂泊且聽歌?!雹谠伲挥?。孟浩然《過故人莊》:“待到重陽日,還來就菊花?!雹鄹6鸥Α斗畲龂?yán)大夫》詩:“殊方又喜故人來,重鎮(zhèn)還須濟(jì)世才?!?/div> 疑:①疑惑;猜疑;懷疑。《孫子·謀攻》:“三軍既惑且疑,則諸侯之難至矣。”《韓非子·說難》:“其傢甚智其子,而疑鄰人之父。”(智:用如意動(dòng)。認(rèn)為聰明。)《史記·屈原賈生列傳》:“信而見疑,忠而被謗。”(見:被。)又為名詞。疑問?!读凶印珕枴?“其妻獻(xiàn)疑曰……”宋濂《送東陽馬生序》:“餘立侍左右,援疑質(zhì)理,俯身傾耳以請(qǐng)。”②猶豫。《韓非子·解老》:“必成功,則其行之也不疑?!薄秴问洗呵铩げ粡V》:“成教垂名,於此乎在矣,君其勿疑?!雹畚窇?。《管子·小問》:“駮食虎豹,故虎疑焉?!眲⑼憽杜c京西幕府書》:“富貴固不足疑其來,爵土固不足畏其大?!雹芟嗨??!秴问洗呵铩ひ伤啤?“疑似之跡,不可不察?!雹莨糯俾毭??!抖Y記·文王世子》:“虞、夏、商、周,有師、保,有疑、丞?!?師、保、丞:官名。)⑥通“擬”。比擬?!秴问洗呵铩ど鲃?shì)》:“立天子不使諸侯疑焉?!辟Z誼《論積貯疏》:“遠(yuǎn)方之能疑者,並舉而爭(zhēng)起矣?!?/div> 是:①正確。與“非”相對(duì)。《論語·陽貨》:“偃之言是也?!雹诳隙?;認(rèn)為正確。《墨子·尚同上》:“國(guó)君之所是,必皆是之?!雹奂m正;訂正?!抖Y記·月令》:“是察阿黨,則罪無有掩蔽?!?察:審察。)④表示判斷,是。《史記·刺客列傳》:“此必是豫讓也?!雹荽~。表示近指。相當(dāng)於“此”、“這”?!睹献印ち夯萃跎稀?“直不百步耳,是亦走也?!雹捱B詞。相當(dāng)於“於是”?!豆茏印ぞ忌稀?“非茲,是無以理人;非茲,是無以生財(cái)?!雹咧~。用以前置賓語?!蹲髠鳌は骞哪辍?“唯餘馬首是瞻?!盵是以]因此;所以。《韓非子·喻老》:“今在骨髓,臣是以無請(qǐng)也?!盵是故]因此?!睹献印ち夯萃跸隆?“唯仁者能以大事小,是故湯事葛?!盵國(guó)是]國(guó)傢大計(jì)。梁?jiǎn)⒊段煨缯冇洝ぷT嗣同傳》:“定國(guó)是之詔既下。”湘:①水名。今名湘江,在湖南省。屈原《離騷》:“濟(jì)沅,湘以南征兮?!雹谕ā棒l”。烹;煮。蘇軾《元修菜》:“烝之復(fù)湘之,香色蔚其饛?!?/div> 靈:①女巫?!冻o·九歌·東皇太一》:“靈偃蹇(jiǎn)兮姣服?!?偃蹇:形容舞態(tài)。)②神;神靈。《漢書·禮樂志》:“靈之下,若風(fēng)馬?!雹垤`魂。諸葛亮《前出師表》:“不效則治臣之罪,以告先帝之靈?!睖赝ン蕖哆^陳琳墓》:“詞客有靈應(yīng)識(shí)我。”④威靈?!秶?guó)語·晉語七》:“七合諸侯,君之靈也?!雹輰?duì)死人的尊稱。潘嶽《寡婦賦》:“入空室兮望靈座。”⑥靈異?!对娊?jīng)·大雅·生民》:“無災(zāi)無害,以赫其靈。”(赫:顯。)⑦靈驗(yàn)?!妒酚洝敳吡袀鳌?“以為龜藏則不靈。”⑧人的精神意志?!段男牡颀垺?情采》:“綜述性靈?!雹嵘?;好。白居易《修香山寺記》:“靈跡勝概?!?/div> 曲:(一)①?gòu)潱徊恢?。與“直”相對(duì)?!盾髯印駥W(xué)》:“木直中繩,輮以為輪,其曲中規(guī)?!雹诓徽?;不公正;不正派?!稇?zhàn)國(guó)策·秦策五》:“趙王之臣有韓倉(cāng)者,以曲合於趙王?!标戀Z《新語·辨惑》:“懷曲而合邪。”(合:迎合。邪:偏邪。)③局部;一部分?!痘茨献印た姺Q》:“察一曲者,不可與言化?!雹芪袂邸TY(jié)《惡(wù)曲篇》:“未嘗曲氣以轉(zhuǎn)聲,曲辭以達(dá)意?!雹莘褐笍澢?。吳融《壁畫折竹雜言》:“渭曲逢,湘江別?!?渭:水名。)⑥偏僻之處。嚴(yán)忌《哀時(shí)命》:“塊獨(dú)守此曲隅兮?!?塊:孤獨(dú)。隅:角落。) (二)qǔ ①韻文的一種。通常指宋以來的南曲和北曲,同詞的體裁相近,但格式較為自由。分戲曲、散曲兩類,元明以來甚為流行。②歌曲。王褒《長(zhǎng)安有狹邪行》:“塗歌楊柳曲,巷飲榴花樽?!?塗:同“途”。樽:酒器。)③樂曲。劉禹錫《楊柳枝詞九首》之一:“請(qǐng)君莫奏前朝曲。” “數(shù)聲歌向蘆花,還疑是湘靈曲。”詩句出處:《桂枝香》;是宋朝詩人黃裳的作品。 人煙一簇。正寄演,客飛升,翠微麓。樓閣參差,下瞰水天紅綠。腰間劍去人安在,記千年、寸陰何速。山趨三岸,潭吞二水,歲豐人足。是處有、雕闌送目。更無限笙歌,芳醞初熟。休詫滕王看處,落霞孤鶩。雨中尤愛煙波上,見漁舟、來去相逐。數(shù)聲歌向蘆花,還疑是湘靈曲。
| 【注釋】: 數(shù):(一)①計(jì)算?!肚f子·庚桑楚》:“簡(jiǎn)發(fā)而櫛,數(shù)米而炊?!?櫛:梳。)②比較起來最突出。杜甫《韋諷錄事宅觀曹將軍畫馬圖》:“國(guó)初以來畫鞍馬,神妙獨(dú)數(shù)江都王。”③責(zé)備;列舉(罪行)?!蹲髠鳌ふ压辍?“使吏數(shù)之?!雹芊Q說;訴說?!逗鬂h書·禰衡傳》:“馀子碌碌,莫足數(shù)也?!?馀子:其余的人。)施鑒《天仙子·秋閨》:“無人處,深深語,天涯往事難重?cái)?shù)?!?(二)shù ①數(shù)目?!肚f子·秋水》:“號(hào)物之?dāng)?shù)謂之萬?!雹跀?shù)詞。幾;幾個(gè)。陳恭尹《秋日西郊宴集》:“欲灑新亭數(shù)行淚,南朝風(fēng)景已全非。”(新亭:亭名。)③算術(shù)?!吨芏Y·地官·大司徒》:“三曰六藝:禮、樂、射、御、書、數(shù)?!雹芴烀?;氣數(shù)。《史記·李將軍列傳》:“以為李廣老,數(shù)奇,毋令當(dāng)單于。”⑤規(guī)律;法則?!抖Y記·月令》:“凡舉大事,毋逆大數(shù),必順其時(shí)。”⑥技藝;方術(shù)?!睹献?·告子上》:“今夫弈之為數(shù),小數(shù)也?!?(三)shuò ①多次;頻繁。柳宗元《捕蛇者說》:“今吾嗣為之十二年,幾死者數(shù)矣?!雹诟痹~。屢次?!秾O子·行軍》:“屢賞者窘也,數(shù)罰者困也?!?(四)cù 細(xì);密。《孟子·梁惠王上》:“數(shù)罟(gǔ)不入洿(wū)池,魚鱉不可勝食也。”(罟:網(wǎng)。洿池:池塘。)聲:①樂音;音樂?!墩撜Z·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也?!?鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響?!对娊?jīng)·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲?!雹郯l(fā)出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉。”④口音。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲。”⑤聲張;張揚(yáng)。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財(cái)以送其行?!?斂:聚集。貲:通“資”,財(cái)物。)⑥名譽(yù);名聲;聲望?!对娊?jīng)·大雅·文王有聲》:“文王有聲?!雹呗晞?shì)?!稇?zhàn)國(guó)策·齊策一》:“吾三戰(zhàn)而三勝,聲威天下?!?威:震。)⑧指漢字的聲母?!赌鲜贰ぶx莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻?!雹嶂嘎曊{(diào),漢字有平、上、去、入四種聲調(diào)。韓愈《唐故相權(quán)公墓碑》:“(權(quán))公生三歲,知變四聲,四歲能為詩?!?權(quán)公:權(quán)德輿。)⑩量詞。表示聲音發(fā)出的次數(shù)。白居易《琵琶行》:“轉(zhuǎn)軸拔弦三兩聲?!?/div> 歌:①唱歌;歌唱?!对娊?jīng)·魏風(fēng)·園有桃》:“心之憂矣,我歌且謠?!雹诟枨桓柚{以及能唱的詩。許渾《夜泊永樂有懷》:“吳娃齊唱采蓮歌。”③贊頌;歌詠。班固《兩都賦·序》:“故皋陶歌虞,奚斯頌魯?!?/div> 向:①朝北的窗戶?!墩f文》:“向,北出牖也?!雹趯?duì)著;朝向。《孫子·軍爭(zhēng)》:“故用兵之法,高陵勿向?!雹圳呄?;奔向?!俄n非子·外儲(chǔ)說左下》:“(西伯)修義而人向之,卒為天下患?!雹芊较颍荒繕?biāo)。柳宗元《送兄序》:“進(jìn)不知向,退不知守?!雹輰⒔唤咏?。陶潛《歲暮和張常侍》:“向夕長(zhǎng)風(fēng)起,寒云沒西山?!雹扪瞿剑粴w向。沈作喆《寓簡(jiǎn)》卷二:“朝者君子所會(huì),市者小人所集,義欲向君子而背小人也。”⑦偏愛;偏袒?!段饔斡洝返谌嘶兀骸靶姓叩溃骸私渖煤?,你有些偏向他?!雹嘣龋粡那?。《莊子· 山木》:“向也不怒,而今也怒。”⑨原來的;舊的。陶潛《桃花源記》:“太守即遣人隨其往,尋向所志?!?志:記。)⑩副詞。相當(dāng)于“剛才”?!肚f子·達(dá)生》:“向者休來,吾告之以至人之德?!?休:人名。至人:有至德之人。)(11)介詞。表示方向、對(duì)象。李煜《虞美人》:“問君能有幾多愁,恰似一江春水向東流?!?12)連詞“假使”。相當(dāng)于“如果”?!墩摵狻ざㄙt》:“向令韓信用權(quán)變之才,為芳叔通之事,安得謀反誅死之禍哉?”花:①種子植物的有性繁殖器官。李煜《浪淘沙》:“流水落花春去也,天上人間?!雹诳晒┯^賞的植物;花朵。楊萬里《李花》:“李花宜遠(yuǎn)更宜繁,惟遠(yuǎn)惟繁始足看?!雹坌螤钕窕ǖ臇|西。庾信《寒園即目》:“雪花深數(shù)尺?!雹懿恢灰环N顏色,有花紋的。李白《將進(jìn)酒》:“五花馬,千金裘?!卑拙右住赌奚延鹨虑?“四幅花箋碧間紅”。⑤模糊迷亂。杜甫《飲中八仙歌》:“知章騎馬似乘船,眼花落井水底眠?!?/div> 還:(一)①返回;回到原地或恢復(fù)原位。《左傳·僖公二十四年》:“宋成公如楚,還,入于鄭,鄭伯將享之?!?鄭伯:指鄭文公。享:設(shè)宴招待。)《史記·項(xiàng)羽本紀(jì)》:“還軍霸上?!雹诨謴?fù)?!段簳わ@祖紀(jì)》:“諸非勞超遷者,亦各還初?!?勞:功勞。遷:晉升。)③交還;歸還?!盾髯印騿枴?“然而吾所執(zhí)贄而見者十人,還贄而見者三十人?!币仓附患{。杜甫《歲晏行》:“割慈忍愛還租庸。”(庸:抵償勞役的布帛。)④顧;回頭。潘岳《傷弱子辭》:“還眺兮墳瘞(yì),草莽莽兮木森森?!?瘞:埋葬物。)《史記·滑稽列傳》:“疾步數(shù)還顧?!雹輧斶€。江淹《恨賦》:“裂帛系書,誓還漢恩?!?系:綁。書:信。)⑥通“環(huán)”。環(huán)繞。陳亮《念奴嬌·登多景樓》:“危樓還望,嘆此意,今古幾人曾會(huì)?!雹摺稘h書·食貨志上》:“還廬樹桑?!?廬:房舍。) (二)xuán ①旋轉(zhuǎn)?!秶?guó)語·吳語》:“大夫種(zhǒng)勇而善謀,將還玩吳國(guó)于股掌之上,以得其志?!?種:指越大夫文種。玩:玩弄。)②立即;迅速。《荀子·王霸》:“如是則舜禹還至,王業(yè)還起?!雹圯p盈快捷的樣子?!对娊?jīng)·齊風(fēng)·還》:“子之還兮,遭我乎峱(náo)之間兮。”(峱:古山名。) (三)hái 副詞。①仍;尚。杜甫《泛江》詩:“亂離還奏樂,漂泊且聽歌。”②再;又。孟浩然《過故人莊》:“待到重陽日,還來就菊花?!雹鄹6鸥Α斗畲龂?yán)大夫》詩:“殊方又喜故人來,重鎮(zhèn)還須濟(jì)世才?!?/div> 疑:①疑惑;猜疑;懷疑?!秾O子·謀攻》:“三軍既惑且疑,則諸侯之難至矣?!薄俄n非子·說難》:“其家甚智其子,而疑鄰人之父?!?智:用如意動(dòng)。認(rèn)為聰明。)《史記·屈原賈生列傳》:“信而見疑,忠而被謗?!?見:被。)又為名詞。疑問?!读凶印珕枴?“其妻獻(xiàn)疑曰……”宋濂《送東陽馬生序》:“余立侍左右,援疑質(zhì)理,俯身傾耳以請(qǐng)?!雹讵q豫?!俄n非子·解老》:“必成功,則其行之也不疑?!薄秴问洗呵铩げ粡V》:“成教垂名,于此乎在矣,君其勿疑?!雹畚窇??!豆茏印ば枴?“駮食虎豹,故虎疑焉。”劉蛻《與京西幕府書》:“富貴固不足疑其來,爵土固不足畏其大?!雹芟嗨?。《呂氏春秋·疑似》:“疑似之跡,不可不察?!雹莨糯俾毭??!抖Y記·文王世子》:“虞、夏、商、周,有師、保,有疑、丞。”(師、保、丞:官名。)⑥通“擬”。比擬?!秴问洗呵铩ど鲃?shì)》:“立天子不使諸侯疑焉。”賈誼《論積貯疏》:“遠(yuǎn)方之能疑者,并舉而爭(zhēng)起矣。”是:①正確。與“非”相對(duì)?!墩撜Z·陽貨》:“偃之言是也。”②肯定;認(rèn)為正確?!赌印ど型稀?“國(guó)君之所是,必皆是之。”③糾正;訂正?!抖Y記·月令》:“是察阿黨,則罪無有掩蔽?!?察:審察。)④表示判斷,是?!妒酚洝ご炭土袀鳌?“此必是豫讓也?!雹荽~。表示近指。相當(dāng)于“此”、“這”。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也?!雹捱B詞。相當(dāng)于“于是”?!豆茏印ぞ忌稀?“非茲,是無以理人;非茲,是無以生財(cái)。”⑦助詞。用以前置賓語?!蹲髠鳌は骞哪辍?“唯余馬首是瞻?!盵是以]因此;所以。《韓非子·喻老》:“今在骨髓,臣是以無請(qǐng)也?!盵是故]因此?!睹献印ち夯萃跸隆?“唯仁者能以大事小,是故湯事葛。”[國(guó)是]國(guó)家大計(jì)。梁?jiǎn)⒊段煨缯冇洝ぷT嗣同傳》:“定國(guó)是之詔既下。”湘:①水名。今名湘江,在湖南省。屈原《離騷》:“濟(jì)沅,湘以南征兮?!雹谕ā棒l”。烹;煮。蘇軾《元修菜》:“烝之復(fù)湘之,香色蔚其饛。”靈:①女巫?!冻o·九歌·東皇太一》:“靈偃蹇(jiǎn)兮姣服?!?偃蹇:形容舞態(tài)。)②神;神靈。《漢書·禮樂志》:“靈之下,若風(fēng)馬?!雹垤`魂。諸葛亮《前出師表》:“不效則治臣之罪,以告先帝之靈?!睖赝ン蕖哆^陳琳墓》:“詞客有靈應(yīng)識(shí)我?!雹芡`?!秶?guó)語·晉語七》:“七合諸侯,君之靈也。”⑤對(duì)死人的尊稱。潘岳《寡婦賦》:“入空室兮望靈座。”⑥靈異。《詩經(jīng)·大雅·生民》:“無災(zāi)無害,以赫其靈?!?赫:顯。)⑦靈驗(yàn)?!妒酚洝敳吡袀鳌?“以為龜藏則不靈。”⑧人的精神意志。《文心雕龍· 情采》:“綜述性靈?!雹嵘?;好。白居易《修香山寺記》:“靈跡勝概?!?/div> 曲:(一)①?gòu)?;不直。與“直”相對(duì)?!盾髯印駥W(xué)》:“木直中繩,輮以為輪,其曲中規(guī)?!雹诓徽?;不公正;不正派?!稇?zhàn)國(guó)策·秦策五》:“趙王之臣有韓倉(cāng)者,以曲合于趙王。”陸賈《新語·辨惑》:“懷曲而合邪?!?合:迎合。邪:偏邪。)③局部;一部分?!痘茨献印た姺Q》:“察一曲者,不可與言化。”④委婉曲折。元結(jié)《惡(wù)曲篇》:“未嘗曲氣以轉(zhuǎn)聲,曲辭以達(dá)意?!雹莘褐笍澢?。吳融《壁畫折竹雜言》:“渭曲逢,湘江別?!?渭:水名。)⑥偏僻之處。嚴(yán)忌《哀時(shí)命》:“塊獨(dú)守此曲隅兮?!?塊:孤獨(dú)。隅:角落。) (二)qǔ ①韻文的一種。通常指宋以來的南曲和北曲,同詞的體裁相近,但格式較為自由。分戲曲、散曲兩類,元明以來甚為流行。②歌曲。王褒《長(zhǎng)安有狹邪行》:“涂歌楊柳曲,巷飲榴花樽?!?涂:同“途”。樽:酒器。)③樂曲。劉禹錫《楊柳枝詞九首》之一:“請(qǐng)君莫奏前朝曲?!?/div> “shu sheng ge xiang lu hua ,hai yi shi xiang ling qu ?!眘hi gou chu chu :《gui zhi xiang 》;shi song chao shi ren huang chang de zuo pin 。 ren yan yi cu 。zheng ji yan ,ke fei sheng ,cui wei lu 。lou ge can cha ,xia kan shui tian gong lu 。yao jian jian qu ren an zai ,ji qian nian 、cun yin he su 。shan qu san an ,tan tun er shui ,sui feng ren zu 。shi chu you 、diao lan song mu 。geng mo xian sheng ge ,fang yun chu shou 。xiu cha teng wang kan chu ,la xia gu wu 。yu zhong you ai yan bo shang ,jian yu zhou 、lai qu xiang zhu 。shu sheng ge xiang lu hua ,hai yi shi xiang ling qu 。
| 【zhu shi 】: shu :(yi )①ji suan 。《zhuang zi ·geng sang chu 》:“jian fa er zhi ,shu mi er chui ?!?zhi :shu 。)②bi jiao qi lai zui tu chu 。du fu 《wei feng lu shi zhai guan cao jiang jun hua ma tu 》:“guo chu yi lai hua an ma ,shen miao du shu jiang dou wang ?!雹踷e bei ;lie ju (zui hang )。《zuo chuan ·zhao gong er nian 》:“shi li shu zhi 。”④chen shui ;su shui 。《hou han shu ·mi heng chuan 》:“yu zi liu liu ,mo zu shu ye ?!?yu zi :ji yu de ren 。)shi jian 《tian xian zi ·qiu gui 》:“mo ren chu ,shen shen yu ,tian ya wang shi nan chong shu ?!?(er )shù ①shu mu 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“hao wu zhi shu wei zhi mo ?!雹趕hu ci 。ji ;ji ge 。chen gong yin 《qiu ri xi jiao yan ji 》:“yu sa xin ting shu hang lei ,na chao feng jing yi quan fei ?!?xin ting :ting ming 。)③suan shu 。《zhou li ·de guan ·da si tu 》:“san yue liu yi :li 、le 、she 、yu 、shu 、shu 。”④tian ming ;qi shu 。《shi ji ·li jiang jun lie chuan 》:“yi wei li an lao ,shu ji ,wu ling dang chan yu 。”⑤gui lv ;fa ze 。《li ji ·yue ling 》:“fan ju da shi ,wu ni da shu ,bi shun ji shi ?!雹辥i yi ;fang shu ?!秏eng zi ·gao zi shang 》:“jin fu yi zhi wei shu ,xiao shu ye ?!?(san )shuò ①duo ci ;pin fan 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“jin wu si wei zhi shi er nian ,ji si zhe shu yi ?!雹趂u ci 。lv ci 。《sun zi ·hang jun 》:“l(fā)v shang zhe jiong ye ,shu fa zhe kun ye ?!?(si )cù xi ;mi ?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“shu gu (gǔ)bu ru hu (wū)chi ,yu bie bu ke sheng shi ye ?!?gu :wang 。hu chi :chi tang 。)sheng :①le yin ;yin le ?!秎un yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye ?!?zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang ?!秙hi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng ?!雹踗a chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie ?!雹躪ou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng ?!雹輘heng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang 。”(lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang 。《shi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng ?!雹遱heng shi ?!秡han guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia ?!?wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu ?!秐a shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun ?!雹醶hi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi ?!?quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng ?!?/div> ge :①chang ge ;ge chang ?!秙hi jing ·wei feng ·yuan you tao 》:“xin zhi you yi ,wo ge ju yao ?!雹趃e qu ;ge yao yi ji neng chang de shi 。hu hun 《ye bo yong le you huai 》:“wu wa ji chang cai lian ge ?!雹踷an song ;ge yong 。ban gu 《liang dou fu ·xu 》:“gu gao tao ge yu ,xi si song lu 。”xiang :①chao bei de chuang hu 。《shui wen 》:“xiang ,bei chu you ye ?!雹赿ui zhao ;chao xiang 。《sun zi ·jun zheng 》:“gu yong bing zhi fa ,gao ling wu xiang ?!雹踧u xiang ;ben xiang ?!秇an fei zi ·wai chu shui zuo xia 》:“(xi bai )xiu yi er ren xiang zhi ,cu wei tian xia huan ?!雹躥ang xiang ;mu biao 。liu zong yuan 《song xiong xu 》:“jin bu zhi xiang ,tui bu zhi shou 。”⑤jiang jin ;jie jin 。tao qian 《sui mu he zhang chang shi 》:“xiang xi chang feng qi ,han yun mei xi shan ?!雹辻ang mu ;gui xiang 。shen zuo zhe 《yu jian 》juan er :“chao zhe jun zi suo hui ,shi zhe xiao ren suo ji ,yi yu xiang jun zi er bei xiao ren ye ?!雹遬ian ai ;pian tan ?!秞i you ji 》di san shi ba hui :“hang zhe dao :‘ba jie sheng de ben ,ni you xie pian xiang ta ?!雹鄖uan xian ;cong qian ?!秡huang zi · shan mu 》:“xiang ye bu nu ,er jin ye nu ?!雹醳uan lai de ;jiu de 。tao qian 《tao hua yuan ji 》:“tai shou ji qian ren sui ji wang ,xun xiang suo zhi ?!?zhi :ji 。)⑩fu ci 。xiang dang yu “gang cai ”?!秡huang zi ·da sheng 》:“xiang zhe xiu lai ,wu gao zhi yi zhi ren zhi de 。”(xiu :ren ming 。zhi ren :you zhi de zhi ren 。)(11)jie ci 。biao shi fang xiang 、dui xiang 。li yu 《yu mei ren 》:“wen jun neng you ji duo chou ,qia shi yi jiang chun shui xiang dong liu 。”(12)lian ci “jia shi ”。xiang dang yu “ru guo ”?!秎un heng ·ding xian 》:“xiang ling han xin yong quan bian zhi cai ,wei fang shu tong zhi shi ,an de mou fan zhu si zhi huo zai ?”hua :①chong zi zhi wu de you xing fan shi qi guan 。li yu 《lang tao sha 》:“l(fā)iu shui la hua chun qu ye ,tian shang ren jian ?!雹趉e gong guan shang de zhi wu ;hua duo 。yang mo li 《li hua 》:“l(fā)i hua yi yuan geng yi fan ,wei yuan wei fan shi zu kan ?!雹踴ing zhuang xiang hua de dong xi 。yu xin 《han yuan ji mu 》:“xue hua shen shu che 。”④bu zhi yi chong yan se ,you hua wen de 。li bai 《jiang jin jiu 》:“wu hua ma ,qian jin qiu ?!眀ai ju yi 《ni chang yu yi qu 》:“si fu hua jian bi jian gong ”。⑤mo hu mi luan 。du fu 《yin zhong ba xian ge 》:“zhi zhang ji ma shi cheng chuan ,yan hua la jing shui de mian 。”hai :(yi )①fan hui ;hui dao yuan de huo hui fu yuan wei ?!秡uo chuan ·xi gong er shi si nian 》:“song cheng gong ru chu ,hai ,ru yu zheng ,zheng bai jiang xiang zhi ?!?zheng bai :zhi zheng wen gong 。xiang :she yan qiao dai 。)《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“hai jun ba shang 。”②hui fu ?!秝ei shu ·xian zu ji 》:“zhu fei lao chao qian zhe ,yi ge hai chu ?!?lao :gong lao 。qian :jin sheng 。)③jiao hai ;gui hai ?!秞un zi ·yao wen 》:“ran er wu suo zhi zhi er jian zhe shi ren ,hai zhi er jian zhe san shi ren 。”ye zhi jiao na 。du fu 《sui yan hang 》:“ge ci ren ai hai zu yong 。”(yong :di chang lao yi de bu bo 。)④gu ;hui tou 。pan yue 《shang ruo zi ci 》:“hai tiao xi fen yi (yì),cao mang mang xi mu sen sen 。”(yi :mai zang wu 。)《shi ji ·hua ji lie chuan 》:“ji bu shu hai gu ?!雹輈hang hai 。jiang yan 《hen fu 》:“l(fā)ie bo ji shu ,shi hai han en ?!?ji :bang 。shu :xin 。)⑥tong “huan ”。huan rao 。chen liang 《nian nu jiao ·deng duo jing lou 》:“wei lou hai wang ,tan ci yi ,jin gu ji ren ceng hui ?!雹摺秇an shu ·shi huo zhi shang 》:“hai lu shu sang ?!?lu :fang she 。) (er )xuán ①xuan zhuai 。《guo yu ·wu yu 》:“da fu chong (zhǒng)yong er shan mou ,jiang hai wan wu guo yu gu zhang zhi shang ,yi de ji zhi ?!?chong :zhi yue da fu wen chong 。wan :wan long 。)②li ji ;xun su 。《xun zi ·wang ba 》:“ru shi ze shun yu hai zhi ,wang ye hai qi 。”③qing ying kuai jie de yang zi ?!秙hi jing ·ji feng ·hai 》:“zi zhi hai xi ,zao wo hu nao (náo)zhi jian xi ?!?nao :gu shan ming 。) (san )hái fu ci 。①reng ;shang 。du fu 《fan jiang 》shi :“l(fā)uan li hai zou le ,piao bo ju ting ge 。”②zai ;you 。meng hao ran 《guo gu ren zhuang 》:“dai dao chong yang ri ,hai lai jiu ju hua ?!雹踘eng 。du fu 《feng dai yan da fu 》shi :“shu fang you xi gu ren lai ,chong zhen hai xu ji shi cai ?!?/div> yi :①yi huo ;cai yi ;huai yi 。《sun zi ·mou gong 》:“san jun ji huo ju yi ,ze zhu hou zhi nan zhi yi ?!薄秇an fei zi ·shui nan 》:“ji jia shen zhi ji zi ,er yi lin ren zhi fu 。”(zhi :yong ru yi dong 。ren wei cong ming 。)《shi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“xin er jian yi ,zhong er bei bang ?!?jian :bei 。)you wei ming ci 。yi wen 。《lie zi ·shang wen 》:“ji qi suo yi yue ……”song lian 《song dong yang ma sheng xu 》:“yu li shi zuo you ,yuan yi zhi li ,fu shen qing er yi qing ?!雹趛ou yu ?!秇an fei zi ·jie lao 》:“bi cheng gong ,ze ji hang zhi ye bu yi ?!薄秎v shi chun qiu ·bu an 》:“cheng jiao chui ming ,yu ci hu zai yi ,jun ji wu yi 。”③wei ju ?!秅uan zi ·xiao wen 》:“bo shi hu bao ,gu hu yi yan ?!眑iu tui 《yu jing xi mu fu shu 》:“fu gui gu bu zu yi ji lai ,jue tu gu bu zu wei ji da ?!雹躼iang shi ?!秎v shi chun qiu ·yi shi 》:“yi shi zhi ji ,bu ke bu cha ?!雹輌u dai guan zhi ming ?!秎i ji ·wen wang shi zi 》:“yu 、xia 、shang 、zhou ,you shi 、bao ,you yi 、cheng ?!?shi 、bao 、cheng :guan ming 。)⑥tong “ni ”。bi ni ?!秎v shi chun qiu ·shen shi 》:“l(fā)i tian zi bu shi zhu hou yi yan ?!眊u yi 《lun ji zhu shu 》:“yuan fang zhi neng yi zhe ,bing ju er zheng qi yi ?!?/div> shi :①zheng que 。yu “fei ”xiang dui 。《lun yu ·yang huo 》:“yan zhi yan shi ye ?!雹趉en ding ;ren wei zheng que ?!秏o zi ·shang tong shang 》:“guo jun zhi suo shi ,bi jie shi zhi 。”③jiu zheng ;ding zheng 。《li ji ·yue ling 》:“shi cha a dang ,ze zui mo you yan bi 。”(cha :shen cha 。)④biao shi pan duan ,shi ?!秙hi ji ·ci ke lie chuan 》:“ci bi shi yu rang ye ?!雹載ai ci 。biao shi jin zhi 。xiang dang yu “ci ”、“zhe ”?!秏eng zi ·liang hui wang shang 》:“zhi bu bai bu er ,shi yi zou ye ?!雹辧ian ci 。xiang dang yu “yu shi ”?!秅uan zi ·jun chen shang 》:“fei ci ,shi mo yi li ren ;fei ci ,shi mo yi sheng cai ?!雹遺hu ci 。yong yi qian zhi bin yu 。《zuo chuan ·xiang gong shi si nian 》:“wei yu ma shou shi zhan ?!盵shi yi ]yin ci ;suo yi 。《han fei zi ·yu lao 》:“jin zai gu sui ,chen shi yi mo qing ye ?!盵shi gu ]yin ci 。《meng zi ·liang hui wang xia 》:“wei ren zhe neng yi da shi xiao ,shi gu shang shi ge 。”[guo shi ]guo jia da ji 。liang qi chao 《wu qu zheng bian ji ·tan si tong chuan 》:“ding guo shi zhi zhao ji xia ?!?/div> xiang :①shui ming 。jin ming xiang jiang ,zai hu na sheng 。qu yuan 《li sao 》:“ji yuan ,xiang yi na zheng xi ?!雹趖ong “shang ”。peng ;zhu 。su shi 《yuan xiu cai 》:“zheng zhi fu xiang zhi ,xiang se wei ji meng 。”ling :①nv wu 。《chu ci ·jiu ge ·dong huang tai yi 》:“l(fā)ing yan jian (jiǎn)xi jiao fu 。”(yan jian :xing rong wu tai 。)②shen ;shen ling ?!秇an shu ·li le zhi 》:“l(fā)ing zhi xia ,re feng ma 。”③ling hun 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“bu xiao ze zhi chen zhi zui ,yi gao xian di zhi ling ?!眞en ting jun 《guo chen lin mu 》:“ci ke you ling ying shi wo ?!雹躻ei ling 。《guo yu ·jin yu qi 》:“qi ge zhu hou ,jun zhi ling ye ?!雹載ui si ren de zun chen 。pan yue 《gua fu fu 》:“ru kong shi xi wang ling zuo ?!雹辧ing yi ?!秙hi jing ·da ya ·sheng min 》:“mo zai mo hai ,yi he ji ling ?!?he :xian 。)⑦ling yan ?!秙hi ji ·gui ce lie chuan 》:“yi wei gui cang ze bu ling ?!雹鄏en de jing shen yi zhi ?!秝en xin diao long · qing cai 》:“zeng shu xing ling ?!雹醩han ;hao 。bai ju yi 《xiu xiang shan si ji 》:“l(fā)ing ji sheng gai ?!?/div> qu :(yi )①wan ;bu zhi 。yu “zhi ”xiang dui 。《xun zi ·quan xue 》:“mu zhi zhong sheng ,rou yi wei lun ,ji qu zhong gui ?!雹赽u zheng ;bu gong zheng ;bu zheng pa ?!秡han guo ce ·qin ce wu 》:“zhao wang zhi chen you han cang zhe ,yi qu ge yu zhao wang 。”liu gu 《xin yu ·bian huo 》:“huai qu er ge xie ?!?ge :ying ge 。xie :pian xie 。)③ju bu ;yi bu fen 。《huai na zi ·miao chen 》:“cha yi qu zhe ,bu ke yu yan hua 。”④wei wan qu she 。yuan jie 《e (wù)qu pian 》:“wei chang qu qi yi zhuai sheng ,qu ci yi da yi 。”⑤fan zhi wan qu zhi chu 。wu rong 《bi hua she zhu za yan 》:“wei qu feng ,xiang jiang bie 。”(wei :shui ming 。)⑥pian pi zhi chu 。yan ji 《ai shi ming 》:“kuai du shou ci qu yu xi ?!?kuai :gu du 。yu :jiao la 。) (er )qǔ ①yun wen de yi chong 。tong chang zhi song yi lai de na qu he bei qu ,tong ci de ti cai xiang jin ,dan ge shi jiao wei zi you 。fen hu qu 、san qu liang lei ,yuan ming yi lai shen wei liu hang 。②ge qu 。wang bao 《chang an you xia xie hang 》:“tu ge yang liu qu ,hang yin liu hua zun 。”(tu :tong “tu ”。zun :jiu qi 。)③le qu 。liu yu xi 《yang liu zhi ci jiu shou 》zhi yi :“qing jun mo zou qian chao qu ?!?/div>
|