| 釋義 |
“怕寒葉凋零,蛻痕塵土?!痹娋涑鎏帲骸洱R天樂》;是宋朝詩人王易簡(jiǎn)的作品。 翠雲(yún)深鎖齊姬恨,纖柯暗翻冰羽。錦瑟重調(diào),綃衣乍著,聊飲人間風(fēng)露。相逢甚處。記槐影初涼,柳陰新雨。聽盡殘聲,為誰驚起又飛去。商量秋信最早。晚來吟未徹,卻是淒楚。斷韻還連,馀悲似咽,欲和愁邊佳句。幽期誰語。怕寒葉凋零,蛻痕塵土。古木斜暉,向人懷抱苦。
| 【註釋】: 寒:①冷。《禮記·月令》:“寒熱不節(jié),民多虐疾?!薄秴问洗呵铩げ旖瘛?“見瓶水之冰,而知天下之寒?!雹谪毟F;貧寒。杜甫《自京赴奉先縣詠懷》:“彤庭所分帛,本自寒女出。”(彤庭:指富貴人傢。)《晉書·劉毅傳》:“是以上品無寒門,下品無士族。”③害怕;畏懼?!读凝S志異·辛十四娘》:“誤入澗谷,狼奔鴟(chī)叫,豎毛寒心。”(鴟:貓頭鷹。)葉:①葉子?!冻o· 九歌·少司命》:“秋蘭兮青青,綠葉兮紫莖。”②世;時(shí)期。劉義慶《世說新語·識(shí)鑒》:“李勢(shì)在蜀既久,承藉累葉?!?李勢(shì):人名。)蕭統(tǒng)《文選序》:“自炎漢中葉。”(炎漢:指漢朝。)③書頁。一張為一葉。王彥泓《寓夜》詩:“鼠翻書葉響,蟲逗燭花飛?!边@個(gè)意義又寫作“頁”。凋:①草木零落。杜枚《寄揚(yáng)州韓綽判官》詩:“秋盡江南草木凋?!雹谑沟蛑x。晏殊《蝶戀花》:“昨夜西風(fēng)凋碧樹,獨(dú)上高樓,望盡天涯路?!雹鬯。粩÷?。陸遊《樓上醉書》詩:“八年梁益凋朱顏。”凋零:①凋謝,零落?!吨姓摗た紓巍?“物者:春也吐華,夏也佈葉,秋也~~,冬也成實(shí)?!币沧鳌皬恪薄!侗阕印び眯獭?“融風(fēng)扇則枯瘁攄藻,白露凝則繁英~~?!雹谒ヂ?,衰敗。陸遊《秋感》:“前朝名勝~~盡,百歲關(guān)心隻自知。”③死亡。白居易《代夢(mèng)得吟》:“後來變化三分貴,同輩~~太半無。”也作“彫零”??軠?zhǔn)《洛陽道中感懷》:“漢庭舊友~~盡,獨(dú)擁雙旌入武關(guān)?!?/div> 零:①雨、露等的墜落?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·東山》:“我來自東,零雨其濛?!敝T葛亮《出師表》:“臨表涕零,不知所言?!雹诮德?;落下。鮑照《代蒿裡行》:“馳波催永夜,零露逼短晨?!雹鄣蛄?;凋落?!冻o·離騷》:“惟草木之零落兮?!盵零丁]同“伶仃”。孤獨(dú)的樣子。高適《薊門行》:“一身既零丁,頭鬢白紛紛?!崩蠲堋蛾惽楸怼?“零丁孤苦,至於成立?!?/div> 蛻:蟬、蛇等脫下的皮?!肚f子·寓言》:“蜩甲也,蛇蛻也,似之而非也?!?/div> 痕:①疤痕。蔡琰《胡笳十八拍》:“沙場(chǎng)白骨兮刀痕箭瘢。”②事物留下的跡印?!度龂?guó)志·魏書·鄧哀王曹沖傳》:“置象大船之上,而刻其水痕所至,稱物以載之?!睔埓娴嫩E象。劉禹錫《陋室銘》:“苔痕上階綠?!辟Z島《江亭晚望》:“鳥歸沙有跡,帆過浪無痕。”塵:①灰塵;塵土。晁錯(cuò)《論貴粟疏》:“春不得避風(fēng)塵,夏不得避暑熱?!雹谖廴?。蘇軾《笏記》:“既塵美職,復(fù)玷名藩。”(藩:藩鎮(zhèn)。)③蹤跡;業(yè)績(jī)?!端问贰つ咸评钍鲜纻怼?“思追巢、許之餘塵?!雹苁浪?。宗教稱俗世,隱者稱仕途皆曰塵?!都t樓夢(mèng)》第一回:“無才可去補(bǔ)蒼天,枉入紅塵若許年。”⑤比喻戰(zhàn)爭(zhēng);禍亂?!毒劳ㄑ浴ざ攀锱涟賹毾洹?“當(dāng)先洪武爺掃蕩胡塵。”(洪武爺:指明朝開國(guó)皇帝朱元璋。)又“煙塵”連用,義同。高適《燕歌行》:“漢傢煙塵在東北?!雹拗亓繂挝?。一分的萬萬分之一?!肚迨犯濉r(shí)憲志一》:“微、塵、秒、忽,雖屬無幾,而總計(jì)之,便集少成多?!?/div> 土:(一)①泥土;土壤?!盾髯印駥W(xué)》:“積土成山,風(fēng)雨興焉。”《尚書·禹貢》:“(冀州)厥土惟白壤。”(厥:其;它的。)②土地;田地。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“不奪百姓膏腴谷土桑柘之地。”(膏腴:肥沃。)③領(lǐng)土;國(guó)土?!蹲髠鳌ふ压吣辍?“普天之下,莫非王土?!雹艿胤?;地區(qū)。《詩經(jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土。”(逝:通“誓”。去:離開。女:通“汝”,你。適:往。)⑤鄉(xiāng)土;故鄉(xiāng)。《後漢書·班超傳》:“久在絕域,年老思土?!雹薇镜氐?;地方性的?!渡袝ぢ瞄帷?“犬馬非其土性不畜?!雹呶逍兄??!渡袝ず榉丁?“五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土?!雹喟艘糁?。指塤一類的樂器?!吨芏Y·春官·大師》:“皆播之以八音,金、石、土、革、絲、木、匏、竹。”⑨土地神?!豆騻鳌べ夜荒辍?“天子祭天,諸侯祭土?!?(二)dù ①植物的根?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·鴟鴞》:“徹彼桑土。”②古代河流名。《詩經(jīng)·大雅·綿》:“民之初生,自土沮漆?!?沮:通“徂cú”,往。漆:古河名。) “怕寒葉凋零,蛻痕塵土?!痹娋涑鎏帲骸洱R天樂》;是宋朝詩人王易簡(jiǎn)的作品。 翠云深鎖齊姬恨,纖柯暗翻冰羽。錦瑟重調(diào),綃衣乍著,聊飲人間風(fēng)露。相逢甚處。記槐影初涼,柳陰新雨。聽盡殘聲,為誰驚起又飛去。商量秋信最早。晚來吟未徹,卻是凄楚。斷韻還連,馀悲似咽,欲和愁邊佳句。幽期誰語。怕寒葉凋零,蛻痕塵土。古木斜暉,向人懷抱苦。
| 【注釋】: 寒:①冷?!抖Y記·月令》:“寒熱不節(jié),民多虐疾?!薄秴问洗呵铩げ旖瘛?“見瓶水之冰,而知天下之寒?!雹谪毟F;貧寒。杜甫《自京赴奉先縣詠懷》:“彤庭所分帛,本自寒女出?!?彤庭:指富貴人家。)《晉書·劉毅傳》:“是以上品無寒門,下品無士族?!雹酆ε?;畏懼?!读凝S志異·辛十四娘》:“誤入澗谷,狼奔鴟(chī)叫,豎毛寒心?!?鴟:貓頭鷹。)葉:①葉子?!冻o· 九歌·少司命》:“秋蘭兮青青,綠葉兮紫莖?!雹谑?;時(shí)期。劉義慶《世說新語·識(shí)鑒》:“李勢(shì)在蜀既久,承藉累葉?!?李勢(shì):人名。)蕭統(tǒng)《文選序》:“自炎漢中葉?!?炎漢:指漢朝。)③書頁。一張為一葉。王彥泓《寓夜》詩:“鼠翻書葉響,蟲逗燭花飛。”這個(gè)意義又寫作“頁”。凋:①草木零落。杜枚《寄揚(yáng)州韓綽判官》詩:“秋盡江南草木凋。”②使凋謝。晏殊《蝶戀花》:“昨夜西風(fēng)凋碧樹,獨(dú)上高樓,望盡天涯路?!雹鬯?;敗落。陸游《樓上醉書》詩:“八年梁益凋朱顏。”凋零:①凋謝,零落?!吨姓摗た紓巍?“物者:春也吐華,夏也布葉,秋也~~,冬也成實(shí)。”也作“彫零”。《抱樸子·用刑》:“融風(fēng)扇則枯瘁攄藻,白露凝則繁英~~。”②衰落,衰敗。陸游《秋感》:“前朝名勝~~盡,百歲關(guān)心只自知?!雹鬯劳?。白居易《代夢(mèng)得吟》:“后來變化三分貴,同輩~~太半無?!币沧鳌皬恪?。寇準(zhǔn)《洛陽道中感懷》:“漢庭舊友~~盡,獨(dú)擁雙旌入武關(guān)。”零:①雨、露等的墜落?!对娊?jīng)·豳風(fēng)·東山》:“我來自東,零雨其濛?!敝T葛亮《出師表》:“臨表涕零,不知所言?!雹诮德?;落下。鮑照《代蒿里行》:“馳波催永夜,零露逼短晨?!雹鄣蛄?;凋落?!冻o·離騷》:“惟草木之零落兮?!盵零丁]同“伶仃”。孤獨(dú)的樣子。高適《薊門行》:“一身既零丁,頭鬢白紛紛?!崩蠲堋蛾惽楸怼?“零丁孤苦,至于成立?!?/div> 蛻:蟬、蛇等脫下的皮?!肚f子·寓言》:“蜩甲也,蛇蛻也,似之而非也。”痕:①疤痕。蔡琰《胡笳十八拍》:“沙場(chǎng)白骨兮刀痕箭瘢?!雹谑挛锪粝碌嫩E印?!度龂?guó)志·魏書·鄧哀王曹沖傳》:“置象大船之上,而刻其水痕所至,稱物以載之?!睔埓娴嫩E象。劉禹錫《陋室銘》:“苔痕上階綠?!辟Z島《江亭晚望》:“鳥歸沙有跡,帆過浪無痕?!?/div> 塵:①灰塵;塵土。晁錯(cuò)《論貴粟疏》:“春不得避風(fēng)塵,夏不得避暑熱?!雹谖廴尽LK軾《笏記》:“既塵美職,復(fù)玷名藩?!?藩:藩鎮(zhèn)。)③蹤跡;業(yè)績(jī)?!端问贰つ咸评钍鲜兰摇?“思追巢、許之余塵?!雹苁浪?。宗教稱俗世,隱者稱仕途皆曰塵?!都t樓夢(mèng)》第一回:“無才可去補(bǔ)蒼天,枉入紅塵若許年?!雹荼扔鲬?zhàn)爭(zhēng);禍亂?!毒劳ㄑ浴ざ攀锱涟賹毾洹?“當(dāng)先洪武爺掃蕩胡塵?!?洪武爺:指明朝開國(guó)皇帝朱元璋。)又“煙塵”連用,義同。高適《燕歌行》:“漢家煙塵在東北。”⑥重量單位。一分的萬萬分之一?!肚迨犯濉r(shí)憲志一》:“微、塵、秒、忽,雖屬無幾,而總計(jì)之,便集少成多?!?/div> 土:(一)①泥土;土壤?!盾髯印駥W(xué)》:“積土成山,風(fēng)雨興焉。”《尚書·禹貢》:“(冀州)厥土惟白壤?!?厥:其;它的。)②土地;田地。揚(yáng)雄《羽獵賦》:“不奪百姓膏腴谷土桑柘之地?!?膏腴:肥沃。)③領(lǐng)土;國(guó)土?!蹲髠鳌ふ压吣辍?“普天之下,莫非王土?!雹艿胤?;地區(qū)?!对娊?jīng)·魏風(fēng)·碩鼠》:“逝將去女,適彼樂土?!?逝:通“誓”。去:離開。女:通“汝”,你。適:往。)⑤鄉(xiāng)土;故鄉(xiāng)?!逗鬂h書·班超傳》:“久在絕域,年老思土?!雹薇镜氐模坏胤叫缘?。《尚書·旅獒》:“犬馬非其土性不畜?!雹呶逍兄??!渡袝ず榉丁?“五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土?!雹喟艘糁?。指塤一類的樂器。《周禮·春官·大師》:“皆播之以八音,金、石、土、革、絲、木、匏、竹?!雹嵬恋厣??!豆騻鳌べ夜荒辍?“天子祭天,諸侯祭土?!?(二)dù ①植物的根。《詩經(jīng)·豳風(fēng)·鴟鸮》:“徹彼桑土?!雹诠糯恿髅?。《詩經(jīng)·大雅·綿》:“民之初生,自土沮漆?!?沮:通“徂cú”,往。漆:古河名。) “pa han xie diao ling ,tui hen chen tu 。”shi gou chu chu :《ji tian le 》;shi song chao shi ren wang yi jian de zuo pin 。 cui yun shen suo ji ji hen ,qian ke an fan bing yu 。jin se chong diao ,xiao yi zha zhe ,liao yin ren jian feng lou 。xiang feng shen chu 。ji huai ying chu liang ,liu yin xin yu 。ting jin can sheng ,wei shei jing qi you fei qu 。shang liang qiu xin zui zao 。wan lai yin wei che ,que shi qi chu 。duan yun hai lian ,yu bei shi yan ,yu he chou bian jia gou 。you ji shei yu 。pa han xie diao ling ,tui hen chen tu 。gu mu xie hui ,xiang ren huai bao ku 。
| 【zhu shi 】: han :①leng ?!秎i ji ·yue ling 》:“han re bu jie ,min duo nve ji ?!薄秎v shi chun qiu ·cha jin 》:“jian ping shui zhi bing ,er zhi tian xia zhi han ?!雹趐in qiong ;pin han 。du fu 《zi jing fu feng xian xian yong huai 》:“tong ting suo fen bo ,ben zi han nv chu ?!?tong ting :zhi fu gui ren jia 。)《jin shu ·liu yi chuan 》:“shi yi shang pin mo han men ,xia pin mo shi zu 。”③hai pa ;wei ju ?!秎iao zhai zhi yi ·xin shi si niang 》:“wu ru jian gu ,lang ben chi (chī)jiao ,shu mao han xin 。”(chi :mao tou ying 。)xie :①xie zi ?!禼hu ci · jiu ge ·shao si ming 》:“qiu lan xi qing qing ,lu xie xi zi jing ?!雹趕hi ;shi ji 。liu yi qing 《shi shui xin yu ·shi jian 》:“l(fā)i shi zai shu ji jiu ,cheng ji lei xie 。”(li shi :ren ming 。)xiao tong 《wen shua xu 》:“zi yan han zhong xie ?!?yan han :zhi han chao 。)③shu xie 。yi zhang wei yi xie 。wang yan hong 《yu ye 》shi :“shu fan shu xie xiang ,chong dou zhu hua fei ?!眤he ge yi yi you xie zuo “xie ”。diao :①cao mu ling la 。du mei 《ji yang zhou han chao pan guan 》shi :“qiu jin jiang na cao mu diao ?!雹趕hi diao xie 。yan shu 《die lian hua 》:“zuo ye xi feng diao bi shu ,du shang gao lou ,wang jin tian ya lu 。”③cui bai ;bai la 。liu you 《lou shang zui shu 》shi :“ba nian liang yi diao zhu yan ?!?/div> diao ling :①diao xie ,ling la 。《zhong lun ·kao wei 》:“wu zhe :chun ye tu hua ,xia ye bu xie ,qiu ye ~~,dong ye cheng shi ?!眣e zuo “彫ling ”?!禸ao piao zi ·yong xing 》:“rong feng shan ze ku cui shu zao ,bai lou ning ze fan ying ~~?!雹赾ui la ,cui bai 。liu you 《qiu gan 》:“qian chao ming sheng ~~jin ,bai sui guan xin zhi zi zhi ?!雹踫i wang 。bai ju yi 《dai meng de yin 》:“hou lai bian hua san fen gui ,tong bei ~~tai ban mo 。”ye zuo “彫ling ”。kou zhun 《luo yang dao zhong gan huai 》:“han ting jiu you ~~jin ,du yong shuang jing ru wu guan ?!?/div> ling :①yu 、lou deng de zhui la 。《shi jing ·bin feng ·dong shan 》:“wo lai zi dong ,ling yu ji 濛?!眤hu ge liang 《chu shi biao 》:“l(fā)in biao ti ling ,bu zhi suo yan ?!雹趈iang la ;la xia 。bao zhao 《dai hao li hang 》:“chi bo cui yong ye ,ling lou bi duan chen ?!雹踕iao ling ;diao la ?!禼hu ci ·li sao 》:“wei cao mu zhi ling la xi ?!盵ling ding ]tong “l(fā)ing ding ”。gu du de yang zi 。gao kuo 《ji men hang 》:“yi shen ji ling ding ,tou bin bai fen fen 。”li mi 《chen qing biao 》:“l(fā)ing ding gu ku ,zhi yu cheng li 。”tui :chan 、she deng tuo xia de pi 。《zhuang zi ·yu yan 》:“tiao jia ye ,she tui ye ,shi zhi er fei ye ?!?/div> hen :①ba hen 。cai yan 《hu jia shi ba pai 》:“sha chang bai gu xi dao hen jian ban ?!雹趕hi wu liu xia de ji yin ?!秙an guo zhi ·wei shu ·deng ai wang cao chong chuan 》:“zhi xiang da chuan zhi shang ,er ke ji shui hen suo zhi ,chen wu yi zai zhi 。”can cun de ji xiang 。liu yu xi 《lou shi ming 》:“tai hen shang jie lu ?!眊u dao 《jiang ting wan wang 》:“diao gui sha you ji ,fan guo lang mo hen ?!?/div> chen :①hui chen ;chen tu 。chao cuo 《lun gui su shu 》:“chun bu de bi feng chen ,xia bu de bi shu re ?!雹趙u ran 。su shi 《hu ji 》:“ji chen mei zhi ,fu dian ming fan 。”(fan :fan zhen 。)③zong ji ;ye ji ?!秙ong shi ·na tang li shi shi jia 》:“sai zhui chao 、hu zhi yu chen ?!雹躶hi su 。zong jiao chen su shi ,yin zhe chen shi tu jie yue chen ?!秅ong lou meng 》di yi hui :“mo cai ke qu bu cang tian ,wang ru gong chen re hu nian 。”⑤bi yu zhan zheng ;huo luan ?!秊ing shi tong yan ·du shi niang nu chen bai bao xiang 》:“dang xian hong wu ye sao dang hu chen 。”(hong wu ye :zhi ming chao kai guo huang di zhu yuan zhang 。)you “yan chen ”lian yong ,yi tong 。gao kuo 《yan ge hang 》:“han jia yan chen zai dong bei 。”⑥chong liang chan wei 。yi fen de mo mo fen zhi yi 。《qing shi gao ·shi xian zhi yi 》:“wei 、chen 、miao 、hu ,sui shu mo ji ,er zong ji zhi ,bian ji shao cheng duo ?!?/div> tu :(yi )①ni tu ;tu rang ?!秞un zi ·quan xue 》:“ji tu cheng shan ,feng yu xing yan ?!薄秙hang shu ·yu gong 》:“(ji zhou )jue tu wei bai rang ?!?jue :ji ;ta de 。)②tu de ;tian de 。yang xiong 《yu lie fu 》:“bu duo bai xing gao yu gu tu sang zhe zhi de 。”(gao yu :fei wo 。)③ling tu ;guo tu ?!秡uo chuan ·zhao gong qi nian 》:“pu tian zhi xia ,mo fei wang tu ?!雹躣e fang ;de ou 。《shi jing ·wei feng ·shuo shu 》:“shi jiang qu nv ,kuo bi le tu ?!?shi :tong “shi ”。qu :li kai 。nv :tong “ru ”,ni 。kuo :wang 。)⑤xiang tu ;gu xiang ?!秇ou han shu ·ban chao chuan 》:“jiu zai jue yu ,nian lao sai tu ?!雹辀en de de ;de fang xing de ?!秙hang shu ·lv ao 》:“quan ma fei ji tu xing bu chu ?!雹遷u hang zhi yi ?!秙hang shu ·hong fan 》:“wu hang :yi yue shui ,er yue huo ,san yue mu ,si yue jin ,wu yue tu ?!雹郻a yin zhi yi 。zhi xun yi lei de le qi ?!秡hou li ·chun guan ·da shi 》:“jie bo zhi yi ba yin ,jin 、dan 、tu 、ge 、si 、mu 、pao 、zhu 。”⑨t(yī)u de shen 。《gong yang chuan ·xi gong san shi yi nian 》:“tian zi ji tian ,zhu hou ji tu ?!?(er )dù ①zhi wu de gen ?!秙hi jing ·bin feng ·chi xiao 》:“che bi sang tu ?!雹趃u dai he liu ming ?!秙hi jing ·da ya ·mian 》:“min zhi chu sheng ,zi tu ju qi ?!?ju :tong “cu cú”,wang 。qi :gu he ming 。)
|